سپاه علی به صفین رسید، جایی که در آن سپاه معاویه اردو زده بود. سپاه علی جایی را نیافت که به اندازه کافی فراخ بوده و بتواند ھمه سپاه را در خود جای دھد، به ھمین دلیل در مکانی ناھموار اردو زدند، زیرا غالب جاھای آن مکان متشکل از صخره ھای سخت و پشته ای بود. (1) سپس سپاه عراق مواجه با این امر غافلگیر شد که معاویه آب را از آنان منع کرد. برخی از سپاھیان نزد علی شتافتند و در این مورد شکایت کردند. علی شخصیرا دنبال أشعث بن قیس فرستاد و او در رأس دو ھزار نفر به سوی آب رفت و اولین نبرد میان دو گروه روی داد و در این نبرد اشعث پیروز شد و بر آب استیلا یافت. (2) اما روایت دیگری وارد شده که اصل جنگ را نفی میکند و مفاد آن چنین است که اشعث بن قیس نزد معاویه آمد و گفت: ای معاویه در مورد امت محمد خدا را در نظر داشته باش. فرض کنید که شما ھمه مردان عراق را میکشید، پس در این صورت چه کسی به داد بعوث و بچه كھا برسد؟ خدای متعال میفرماید: اگر دو گروهی از مونان باهم جنگیدند، در بین آنها صلح برقرار کنید. الحجرات ٩
معاویه گفت: چه میخواھی؟ گفتند: اجازه بده از آب استفاده کنیم. معاویه بهأبوأعور گفت: بگذار برادران ما از آب استفاده نمایند.(3) جنگ بر سر آب در اولین روزی که در آن با ھم رویاروی شدند در آغاز ماه ذی الحجه بود و گشاینده شر برای ھر دو گروه مسلمان بود، زیرا در طول این ماه جنگ میان دو گروه پیوسته ادامه داشت. جنگ به شکل دسته ھای کوچکی بود و علی دسته کوچکی را از سپاه خود میفرستاد و کسی را امیر آن میکرد و اینان در روز ،در صبح یا در عصر، یک بار و در برخی از اوقات دوبار در یک روز جنگ میکردند. کسانی که غالباً فرماندھی این دسته ھا را در سپاه علی بر عھده داشتند، عبارت بودند از: اشتر، حجر بن عدی، شبث بن ربعی، خالد بن معتمر، معقل بن یسار ریاحی. از سپاه معاویه غالباً این افراد فرماندھی را بدست داشتند: حبیب بن مسلمه، عبدالرحمن بن خالد بن ولید، عبیدلله بن عمر بن خطاب، أبوالأعور سلمی و شرحبیل بن سمط. ھردو گروه از اینکه دو سپاه به طور کامل با ھم روبه رو شوند اجتناب میکردند، زیرا خوف این را داشتند که جنگ سبب فنای دو گروه شود. نیز به این امید که شاید میان دو گروه صلح روی دھد و در نتیجهجان افراد مصون بماند.(4)
[1]- خلافة علی بن أبی طالب، عبدالحمید، ص196.
[2]- مصنف ابن أبی شیبة15/294. سند آن حسن است.
[3]- سیر أعلام النبلاء2/41؛ مرویات أبی مخنف، ص296.
[4]- خلافة علی بن أبی طالب، عبدالحمید، ص197-198؛ البدایة و النهایة7/266؛ تاریخ طبری5/614.
