محل برپایی جلسه داوران علی و معاویه


زمان تعیین شده برای برگزاری جلسه داوری، چنان که در متن پیمان نامه آمده است، رمضان سال 37 ھ بود، البته اگر موانعی نباشد. مکان تعیین شده برای آن بر اساس روایات موثق، محلی در وسط عراق و شام، یعنی در دومة الجندل بود. (1) اما در روایات دیگری که از درجه ثقه کمتری برخوردارند أذرح(2)نام برده شده است.  شاید نزدیکی دو مکان به ھم در اختلاف روایات تأثیر نھادهباشد، زیرا خلیفه بن خیاط (3)میگوید: گویند در أذرح روی داد که به دومة الجندلنزدیکاستاین جلسه بدون اینکه مانعی در کار باشد در موعد مقرر برگزارشد.(4) مکانی که در ان داوران جلسه گذاشتند در دومة الجندل بود و این بر خلاف دیدگاھی است که یاقوت حموی به آن یقین یافته است و میگوید که در أذرح روی داده است.  یاقوت در این باره به برخی از روایات استناد دارد که آنھا را بیان نکرده است. نیز به برخی از اشعار خصوصاً شعر ذی الرمه(5) در مدح بلال بنأبی برده(6) استدلال دارد که میگوید:
أبوک تلافی الدین و الناس بعدما   تشاؤوا و بیت الدین منقلع الکسر
فشد ................................................................................
وقتی که خانه دین داشت خراب و نابود میشد پدرت به داد مردم رسید و در روزاجتماع در اذرح رشته ھای دین را محکم کرد و با این کار جنگھای را مانع شد کهدر درون افراد ریشه کرده بود.

(1) در غرب شهر جوف در شمال جزیرة العرب
(2) شهری در اطراف شام از توابع شراط در ناحیه بلقاء
(3) تاریخ خلیفه بن خیاط ص 191 - 192
(4) خلافة علی بن ابی طالب ، عبدالحمید ص 267
(5) غیلان بن عقبه که در سال 117 ه وفات یافت. سیر اعلام نبلاء 267/5
(6) عامر بن ابو موسی اشعری تهذیب تاریخ دمشق 321/3