پشیمانی علی ، طلحه ، زبیر، عایشه و دیگر بزرگان از وارد شدن به جنگ

ابن تیمیه می‌گوید: همچنین عامه سابقون از اینکه وارد جنگ شده بودند پشیمان شدند و علی، زبیر، طلحه و دیگران از کار خود پشیمان شدند. این افراد در روز جنگ جمل قصد وارد شدن به جنگ را نداشتند، اما بدون اختیار آنان جنگ روی داد([1]).

الف- از امیرالمؤمنین علی روایت است که وقتی مردم در جنگ کشته می‌شدند، گفت: دوست دارم که بیست سال قبل از این مرده بودم([2]).

ب- نعیم بن حماد از حسن بن علی روایت کرده که به سلیمان بن صرد گفت: وقتی که جنگ شدت یافت علی نزد من آمد و گفت: ای حسن، دوست دارم که بیست سال قبل از این مرده بودم([3])

ج- از حسن بن علی روایت است که گفت: امیرالمؤمنین علی قصد کاری دیگر را داشت، اما حوادثی پشت سرهم روی داد، و او از آن‌ها چاره‌ای نیافت([4]).

د- از سلیمان بن صرد از حسن بن علی روایت است که گفت: آنگاه که مردم کشته می‌شدند گفت: آیا همه این‌ها به خاطر ما است؟ ای کاش بیست یا چهل سال قبل از این مرده بودم([5]).

ﻫ- از عائشه روایت است که وقتی در مورد جنگ جمل بحث می‌کرد می‏گفت: دوست دارم که من هم چون اصحاب خود می‏نشستم و نمی‏رفتم. من دوست می‏داشتم که از رسول خدا ده واندی فرزند می‏داشتم و همه آنان مانند عبدالرحمان بن حارث بن هشام و عبدالله بن زبیر می‏بودند([6]).

و- عائشه هنگامی‏که این آیه را قرائت می‌کرد که می‌فرماید: [الأحزاب: 33] «و در خانه‌هاي خود بمانيد» آن قدر می‏گریست که مقنعه اش خیس اشک می‌شد([7]).

ز- عائشه می‌گوید: دوست داشتم که از رسول خدا بیست فرزند چون عبدالرحمان بن حارث بن هشام و عبدالله بن زبیر می‏داشتم و و همه آنان را از دست می‏دادم اما در جنگ جمل حضور نمی‏داشتم([8]).

ح- ابن تیمیه می‌گوید: عائشه جنگ نکرد و به قصد جنگ خارج نشد، بلکه به قصد اصلاح میان مسلمانان خارج شد و گمان می‏برد که خروج وی به مصلحت مسلمانان است، اما بعداً برای وی روشن شد که ترک خروج اولی بوده است. پس هرگاه به یاد خروج خود می‏افتاد آن قدر می‏گریست که مقنعهاش خیس می‌شد. عامه سابقون هم چنین وضعی داشتند و از اینکه وارد جنگ شده بودند پشیمان بودند. علی، طلحه، زبیر و دیگران پشیمان بودند. این افراد در روز جنگ جمل قصد وارد شدن به جنگ را نداشتند، اما بدون اختیار آنان جنگ روی داد([9]).

ط- ذهبی می‌گوید: شکی نیست که عائشه به طور کامل از رفتن خود به بصره و حضور در جنگ جمل پشیمان شده بود و گمان نمی‏برد که موضوع به آن نتیجه ختم شود([10]). 

[1]- المنتقی من منهاج الإعتدال فی نقض کلام أهل الرفض و الإعتزال، محب الدین خطیب، ص222.

[2]- الفتن، نعیم بن حماد1/80.

[3]- همان.

[4]- همان81.

[5]- أحداث و أحادیث فتنة الهرج، ص217.

[6]- الفتن، نعیم بن حماد1/81.

[7]- سیر أعلام النبلاء2/177؛ الطبقات8/81.

[8]- التمهید، باقلانی، ص232. عبدالرحمان بن حارث بن هشم مخزومی‏از مردان نجیب و برگزیده بنی مخزوم بود و قبل از معاویه وفات یافت.

[9]- المنتقی من منهاج الإعتدال فی نقض کلام أهل الرفض و الإعتزال، محب الدین خطیب، ص222.

[10]- سیر أعلام النبلاء2/177.